Strona główna Akcje AK Akcja "Góral"
Akcja "Góral"
Wpisany przez oliwia   
poniedziałek, 25 lutego 2013 13:28

Akcja "Góral" - potocznie zwana "akcją na 100 milionów".

Polskiemu ruchowi oporu zaczęło brakować środków na bieżącą walkę. Kończyły się pieniądze przedwojenne, a te wysyłane z Anglii przychodziły nieregularnie. Wiosną 1942 r. kpt. Emil Kumor wraz z generałem "Grotem" zaczęli rozważać pomysł przechwycenia dużej sumy, przez napad na niemiecką ciężarówkę Banku Emisyjnego. Rowecki powierzył to zadanie Oddziałowi Specjalnemu Komendy Głównej Armii Krajowej "Osa" ("Kosa"). Niestety w 1943 roku w czerwcu po aresztowaniu przez Gestapo kilkunastu żołnierzy podczas ślubu Mieczysława Uniejewskiego oraz licznych innych aresztowaniach oddział przestał praktycznie istnieć - z dotychczasowych 55 członków "Kosy", na wolności pozostało jedynie 13. Niedługo później został przechwycony także generał Stefan Rowecki "Grot". Nie przekreśliło to jednak dotychczasowych planów. Do akcji wyznaczono oddział dyspozycyjny KG - "Motor 30".

W akcji "Góral" brało udział około 50 żołnierzy. 12 sierpnia 1943 roku odział zaatakował samochód bankowy. Doszło do wymiany ognia, na skutek której zostało rannych dwóch akowców i 4 pracowników banku. Ponadto zginęło 3 żandarmów niemieckich oraz dowodzący nimi oficer, a także Volksdeutscher z obsługi banku i polski granatowy policjant. Akcja zakończyła się sukcesem Armii Krajowej. Uprowadzono samochód z łączną sumą 105 mln złotych, co w przeliczeniu wg ówczesnego czarnorynkowego kursu wynosiło ponad milion dolarów amerykańskich. Samochód z pieniędzmi w eskorcie dwóch własnych ciężarówek "Motor" uprowadzono do zakonspirowanego punktu AK przy ul. Sowińskiego 30 na Woli.

Niemcy opublikowali w codziennej prasie ogłoszenia, w których zachęcali do przekazywania wszelkich informacji mogących się przyczynić do złapania uczestników napadu - za ich wskazanie obiecywano nagrodę w wysokości 5 mln złotych. W odpowiedzi polski ruch oporu zarządził akcję wysyłania setek anonimów od rzekomych świadków podających mylne informacje. Niemcy, wyciągnąwszy wnioski z porażki, obstawiali trasy kolejnych transportów bankowych pieniędzy patrolami żandarmerii. Wszystkie konwoje były ponadto osłaniane przez wozy pancerne, a nawet czołgi.

Akcja "Góral" uchodzi za jedną z najlepiej przeprowadzonych akcji podziemia w okupowanej Polsce. Profesor Tomasz Strzembosz uznał ją nawet za jedną z najlepiej przeprowadzonych akcji zbrojnych ruchu oporu w całej okupowanej Europie. Przygotowania do Akcji Góral trwały 14 miesięcy, a samo jej wykonanie jedynie 2 minuty.
Jej nazwa wywodzi się od potocznego określenia banknotów o nominale 500 zł emitowanych podczas okupacji w Generalnym Gubernatorstwie tzw. "górali".

Akcja " Góral" nie doczekała się ekranizacji filmowej, jednak została przedstawiona w 26 odcinku naszego ulubionego serialu pod nazwą "Reichsbank". W Czasie Honoru pokazana jest też tzw. "wielka wsypa" podczas ślubu jednego z bohaterów - Janka. Te prawdziwe wydarzenia zainspirowały twórców, dzięki którym możemy poznawać piękną, ale jakże dramatyczną historię naszego Kraju.


Bezpośredni uczestnicy akcji "Góral"
- Roman Kiźny "Pola" - dowódca akcji
- Jerzy Kleczkowski "Jurek" - zastępca dowódcy
- Sławomir Bittner "Maciek" - dowódca grupy osłonowej
- Tadeusz Szajnoch "Cielak"
- Mieczysław Żabicki "Pokrzywa"
- Józef Szajewski "Philips"
- Zbigniew Wyszyński "Wyżeł"
- Witold Siwodłowski "Krótki"
- Włodzimierz Szczepański "Steyer"
- Edward Madej "Felka"
- Władysław Wajnert "Tramwajarz"
- Klaudiusz Stysło "Biały"
- Jerzy Leszczyński "Lotnik"
- Jerzy Trzaska-Durski "Jurek"
- Kazimierz Skrobik "Strażak"
- Tadeusz Battek "Góral"
- Stanisław Matych "Mila" - szofer
- Andrzej Suchanek ps. "Andrzejek"
- Andrzej Żupański "Andrzej"
- Tadeusz Żupański "Tadeusz"
- Stefan Smarzyński "Balon"
- Zbigniew Skoworotko "Jarko"

Jerzy Kleczkowski -  zastępca dowódcy akcji.

 

 

Czas Honoru Czas Honoru

Ankieta

Czy Twoim zdaniem, serial przyczynił się przywrócenia pamięci o cichociemnych oraz żołnierzach wyklętych?
 

Z planu serii "Powstanie"

Wyszukaj na stronie

Ostatnie komentarze